Home  16 Tháng Mười Một 2018 ..:: Hành chính ::.. Login
 Xem chi tiết
Huỷ quyết định hành chính cá biệt trong pháp luật Anh Quốc: Một số vấn đề lý luận và quy định (Phần I)
(Cập nhật: 02/12/2015 06:40:05)

Huỷ quyết định hành chính cá biệt trong pháp luật Anh Quốc: Một số vấn đề lý luận và quy định (Phần I)

Xem xét các quyết định của cơ quan hành pháp là một trong các thẩm quyền của Toà án hành chính tại Vương quốc Anh (Anh). Các quyết định này có thể do bộ trưởng, các chính quyền địa phương hay do một toà án ban hành. Các quyết định hành chính làm phương hại đến quyền lợi của một hoặc nhiều người thì sẽ bị Toà hành chính (nằm trong Toà án cấp cao) tuyên huỷ, sửa và buộc bồi thường nếu như có thiệt hại xảy ra. Toà án thụ lý đơn trực tiếp từ các đương sự hoặc từ các cơ quan có thẩm quyền kiến nghị.

Khác với các quốc gia khác, Toà án ở Anh thường không xem xét các quyết định hay các Luật được Quốc hội thông qua (ngoại trừ một số trường hợp mà các Luật và Quyết định trái với quy định chung của Liên minh Châu Âu). Do đó người bị thiệt hại bởi các quyết định hoặc Luật của Quốc Hội Anh sẽ không được xem xét theo quy trình này mà được thực hiện bởi một quy trình tố tụng khác.

I. Quy trình xem xét quyết định trái pháp luật

Theo quy định tại mục 31 của Luật Tố tụng dân sự Anh năm 1981, Tòa án cấp cao (high court) là cơ quan có thẩm quyền giám sát Tòa hành chính trong việc thực hiện quy trình tố tụng hành chính.

Người khởi kiện được khởi kiện khi có đủ các điều kiện sau đây:

1. Thời hiệu khởi kiện:

Theo quy định tại mục 54.5 Luật Tố tụng dân sự Anh, đơn khởi kiện phải được gửi đến Tòa án trong vòng ba tháng kể từ ngày có quyết định trái pháp luật.  Luật pháp của Anh cũng quy định về một số trường hợp ápdụng thời hạn ngắn hơn thời hạn ba tháng nêu trên, hoặc được Tòa án gia hạn  nếu có lý do hợp lý (good reason).

2. Chủ thể khởi kiện:

Người khởi kiện phải là người có các quyền và lợi ích bị xâm hại trực tiếp, theo quy định tại Mục 31 Đạo luật 1981 của Tòa án tối cao Anh quốc.

3. Đối tượng khởi kiện:

Các quyết định bị khởi kiên phải là đối tượng điều chỉnh của pháp luật về tố tụng hành chính, chứ không phải các quyết định liên quan đến loại việc dân sự hay kinh doanh thương mại.

Tuy nhiên, Tòa án không được từ chối thụ lý nếu một trong các điều trên là chưa rõ ràng. Tòa án có thể hướng dẫn cho người khiếu kiện bổ sung, nếu có thể. [1] Tuy nhiên, Tòa án có thể từ chối nếu đương sự vi phạm các quy định về thời hiệu hoặc thiếu quan tâm đầy đủ [2].

Khi nộp đơn, Tòa án ở Anh có một bộ phận chuyên trách, độc lập  (gọi là Candour) đểtư vấn cho người nộp đơn về các phương án tốt nhất của việc khởi kiện và việc thỏa thuận giữa các đương sự. Theo quy định của pháp luật Anh, nguyên đơn có thể gửi văn bản thỏa thuận với nơi ban hành quyết định trái pháp luật. Mục đích nhằm thỏa thuận về việc sửa đổi, hủy bỏ hoặc bồi thườngdo quyết định hành chính đó gây ra, tránh đưa vụ án ra Tòa án gây lãng phí về thời gian và công sức của các bên. Theo quy định của luật thì thời hạn để gửi văn bản đàm phán là 14 ngày kể từ ngày ban hành quyết định trái pháp luật.

II. Quyết định trái pháp luật

Một quyết định hành chính trái pháp luật khi có một trong những dấu hiệu như sau:

• Bất hợp pháp 

• Bất hợp lý

• Vi phạm quy trình và thủ tục

Hai căn cứ đầu tiên (bất hợp pháp và bất hợp lý) là các dấu hiệu cơ bản cho việc Tòa án thụ lý vì chúng có liên quan mật thiết đến bản chất của các quyết định hành chính. Căn cứ về "vi phạm về quy trình và thủ tục" là những yếu tố về hình thức và thủ tục ban hành. Cả ba căn cứ nêu trên hoặc một trong ba căn cứ đó sẽ là tiền đề làm phát sinh các phát quyết của Tòa án về hủy, sửa các quyết định hành chính hoặc trách nhiệm bồi thường của cơ quan ra quyết định.

1. Quyết định bất hợp pháp

Theo Thẩm phán cao cấp Diplock nhận xét trong tuyển tập án lệ thì: "người ban hành quyết định hành chính phải hiểu đúng thẩm quyền của mình và khi ra quyết định phải chịu trách nhiệm về việc có hiệu lực của quyết định đó". Điều đó có nghĩa rằng, ngoàiđúngthẩm quyền ban hành, người ra quyết định phải nắm rõ các quy định của pháp luật về tính hợp pháp đối với nội dung của một quyết định hành chính.

Pháp luật Anh không có quy tắc cứng để phân loại các quyết định đó,nó có thể được xác định bởi nhiều lý do khác nhau, một số trường hợp phổ biến như sau:

1.1.Vi phạm về thẩm quyền ban hành:

Một cá nhân có thẩm quyền ban hành quyết định hành chính nhưng việc ủy quyền trái pháp luật cho người khác ban hành quyết định đó cũng được coi là căn cứ để xác định quyết định hành chính đó vi phạm về thẩm quyền ban hành. [5] 

Ví dụ: án lệ Allingham với Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Thủy sản: trong vụ án này, quyết đinh cấm nông dân phát triển cây củ cải đường của Bộ trưởng là trái pháp luật bởi vì Quyết định này đã được ký bởi một người không là thành viên của hội đồng được ủy quyền thay cho Bộ trưởng theo quy định tại Điều 101 của Luật Chính quyền địa phương.

1.2.Các sai sót trong hiểu pháp luật hoặc áp dụng sai thực tế

Lỗi này được hiểu là trong quyết định hành chính có những thuật ngữ bị hiểu sai hoặc được dùng không chính xác.

Trong một án lệ về người nhập cư, Thượng viện của Anh đã điều trần về khái niệm "Người nhập cư bất hợp pháp" trong Quyết định của Bộ nhập cư.Trong phiên điều trần, Quốc hội đã yêu cầu Bộ nhập cư phải chứng minh được khái niệm “người nhập cư bất hợp pháp” trước khi ban hành và thực hiện quyết định.Nghĩa là thuật ngữ "người nhập cư bất hợp pháp" (illigal immigrants) phải được đánh giá và hiểu một cách chính xác bằng việc chứng minh trên thực tế chứ không được hiểu chung chung.

Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp, một thuật ngữ khó định nghĩa hoặc dễ gây hiểu nhầm lại được các cơ quan hành chính công áp dụng đã gây ra nhiều tranh cãi và khó xác định trong nhiều vụ việc tại Anh.

1.3. Người ra quyết định vượt quá giới hạn quyền lực (không đúng thẩm quyền)

Một ví dụ cho sự lạm quyền trong ban hànhcác quyết định hành chính là ánlệ giữa ông Attorney và Hội đồng thành phố Fulham: Hội đồng có quyết định về chỉnh trang đường phố bao gồm phần trước nhà của các hộ dân. Trong quyết định đã áp một mức phí cho các hộ dân trong chương trình. Tòa án  nhận đình rằng Hội đồng thành phố Fullham đã vượt quá quyền hạn khi quy định mức phí thu tiền từ các hộ dân, trong khi việc đó được miễn phí.

1.4. Lỗi do đưa vào hoặc không đưa vào các yếu tố cần thiết (Ignoring relevant considerations or taking ir-relevant considerations into account)

Lỗi này được hiểu là các chủ thể ban hành quyết định hành chính đã bỏ qua các yếu tố cần xét đến khi ban hành quyết định hoặc cố tình đưa vào những yếu tố không cần thiết trong quá trình ban hành quyết định. Ví dụ: một Ủy ban ban hành quyết định đền bù đất đai nhưng lại bỏ qua các giá trị tài sản trên đất để tính riêng diện tích đất được bồi thường. Việc thu hồi đó bị coi là không tính đến các yếu tố cần thiết trong khi ban hành quyết định và có thể bị một Tòa án hủy bỏ quyết định hành chính đó nếu bị phát hiện hoặc bị khởi kiện.

1.5. Sự máy móc trong nhận thức

Một chủ thể ban hành quyết định hành chính cũng có thể ban hành những quyết định sai nếu họ không xem xét một cách tỉ mỉ các đặcthù của từng vụ việc. Khi một cơ quan hành chính có thẩm quyền quyết định một vụ việc cụ thể nào đó, họ không đượctrói buộc ý chí của họ vào những điều luật một cách máy móc hay quá trình ban hànhcó sự tác động của một người khác. Tuy rằng các cơ quan hành chính có thể có những quy trình cho việc ra quyết định, nhưng pháp luật Anh không cho phép máy móc áp dụng các nguyên tắc đó mà dẫn đến việc ra một quyết định sai trái, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của công dân.

Tóm lại, việc ban hành các quyết định hành chính trong những thập kỷ gần đây ở Anh đã có những thay đổi. Bên cạnh những quy định mang tính nguyên tắc, pháp luật Anhcũng quy định những đối với các yếu tố mang tính đặc thù để đảm bảo các ngoại lệcũng được giải quyết.

2. Bất hợp lý

Theo định nghĩa của thẩm phán Diplock, một quyết định được coi là không hợp lý nếu nó “thiếu tính logic hay vi phạm các tiêu chuẩn đạo đức". Tiêu chuẩn này còn được gọi là “Wednesbury Unreasonableness”, sau khi có án lệ Associated provincial picture houses Ltd vs Wednesbury Corporation. 

Không giống như trường hợp "bất hợp pháp" và các trường hợp "vi phạm quy trình, thủ tục", trường hợp này, các tòa án chú ý vào hậu quả của các quyết định, chứ không phải các thủ tục hay cơ sở pháp lý. Vấn đề mấu chốt ở đây là các quyết định phải có “ý nghĩa”. Trong một số trường hợp, nhiềuquyết định được coi là "bất hợp pháp", nhưng thực chất quyết định đó cũng có thể được coi là "không hợp lý".

Trong pháp luật Anh có quy định về nguyên tắc “Tương xứng”. Nguyên tắc này là một phần cốt lõi của việc đánh giá một quyết định hành chính là bất hợp lý hay không. Tương xứng là một nguyên tắc mà một mục tiêu của quyết định phải tương xứng với kết quả mà nó hướng tới. Ví dụ: một quyết định cấm một cuộc biểu tình vì lý do vì an toàn công cộng đã vi phạm nguyên tắc tương xứng vì còn có những sự lựa chọn khác để bảo vệ an toàn công cộng, như chỉ định một lộ trình để cho đoàn biểu tình diễu hành. Một vụ án rất nổi tiếng khác minh họa cho nguyên tắc này là việc đọc trộm thư của một tù nhân tên D để lấy thông tin truy tìm các tội phạm khác nhưng đã bị cho là bất tương xứng và xâm phạm nghiêm trọng đến quyền riêng tư của anh ta. Điều này được hiểu là tuy có những kết quả tích cực về việc phòng chống tội phạm thông qua việc đọc trộm thư, nhưng nó là không tương xứng vì đã xâm phạm nghiêm trọng đến quyền riêng tư của một con người.

3.Vi phạm về quy trình, thủ tục

Một quyết định bị coi là trái pháp luật nếu trong quá trình ban hành, các quyếtđịnh đó đã không tuân theo những nguyên tắc mà pháp luật đã quy định.

Quốc hội Anh đã ban hành các luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật, trong số đó có các quy định về thủ tục lấy ý kiến của nhân dân hay tiếp xúc cử tri, [6] và các thủ tục thông qua các văn bản quy phạm pháp luật. [7] Nhiều loại văn bản quy phạm pháp luật ở Anh phải có cơ quan thẩm định mới được thông qua. Do đó, khi xử lý các quyết định bị khởi kiện, Toà án phải phân biệt giữa những loại văn bản phải "bắt buộc" tuân theo hay loại văn bản "không bắt buộc" phải tuân theo các quy định. Nếu một văn bản hay một quyết định mà pháp luật bắt buộc phải thông qua đầy đủ các bước trước khi ban hành (như bước lấy ý kiến, thẩm định, đánh giá và thông qua) mà văn bản hay quyết định đó không đáp ứng các quy định đó của pháp luật thì Tòa án có quyền ra phán quyết văn bản đó trái pháp luật và phải chịu các chế tài theo quy định.

III. Các nguyên tắc cơ bản trong tố tụng hành chínhAnh

Các nguyên tắc cơ bản của pháp luật thì buộc Tòa án và các đương sự phải tuân theo trong quá trình tố tụng.

Một nguyên tắc tối thượng trong các nguyên tắc của tố tụng hành chính là: Công bằng. Sự công bằng được hiểu tùy thuộc vào từng vụ việc cụ thể chứ không cứng nhắc. Thẩm phán cao cấp Steyn nhắc đến trong án lệ Lloyd v McMahon (1987) là: "các nguyên tắc của pháp luật không phải là các văn bản thành văn" nhưng phải biết và áp dụng trong tố tụng.

Một số nguyên tắc cơ bản:

1. Không thiên vị

Nguyên tắc đầu tiên được hiểu đơn giản là: không ai có quyền phán quyết về chính các quyết định, bản án do người đó ban hành. Quy định này tương đồng với quy địnhvề thẩm quyền xét xử theo thủ tục sơ thẩm, phúcthẩm, giám đốc thẩm, tái thẩmở Việt Nam. Pháp luật Anh nghiêm cấm thẩm phán thụ lý vụ việc có bất cứ một dấu hiệu nào mà từ đó có thể ảnh hưởng đến quyết định khách quan của bản án trong các vụ án về hủy các quyết định trái pháp luật. Các yếu tố được liệt kê trong pháp luật của Anh được chia thành hai loại: các yếu tố về vật chất và các yếu tố về tinh thần. Các yếu tố về vật chất có thể là việc biếu xén quà cáp, hối lộ; các yếu tố về tinh thần bao gồm các mối quan hệ có thể làm thiên lệch phán quyết của thẩm phán.

2. Nguyên tắc về quyền được xét xử công bằng

Nguyên tắc này chính là các quy định về việc được có mặt trong phiên xét xử trong pháp luật tố tụng ở nước ta. Ví dụ, trong phiên tòa ảnh hưởng đến quyền lợi của quan chức, nguyên tắc này cho phép bị đơn được quyền cung cấp chứng cứ và có quyền phản tố lại các cáo buộc và yêu cầu xem xét về tính chính xác của các chứng cứ.

3. Nguyên tắc phải đưa ra được lý do

Nguyên tắc này giống như nguyên tắc trách nhiệm đưa ra lý lẽ lập luận trong bản án trong tố tụng ở Việt Nam. 

4. Nguyên tắc Legitimate expectation

Đây cũng là một nguyên tắc quan trọng nhằm ngăn chặn các cơ quan công quyền lạm dụng quyền lực khi Tòa án đang trong quá trình giải quyết quyết định hành chính do cơ quan công quyền đó ban hành. Nội dung của nguyên tắc này là khi nguyên đơn khởi kiện hành chính về một quyết định hành chính hay hành vi hành chính mà đang trong giai đoạn chờ Tòa án xét xử thì họ có quyền hưởng được những lợi ích mà họ đang được hưởng bởi quyết định đó hay hành vi hành chính đó.  

 

Tài liệu tham khảo:

(1) Xem e.g. R v Inland Revenue Commissioners ex p National Federation of Self-Employed and Small Businesses [1982] AC 617

(2) Xem Section 31(6(b) Supreme court Act 1981 and R v Secretary of State for Foreign and Commonwealth Affairs Ex p World Development Movement Ltd [1995] 1 WLR 386

(3) Civil Procedure Rules, Part 54.5. Mục 54.5 Luật tố tụng dân sự Anh quốc

(4) Mục 31(3) Senior Courts Act 1981 Mục 31 Đạo luật 1981 của Tòa án tối cao Anh quốc

(5) Án lệ Council of Civil Service Unions v. Minister for Civil Service [1985] AC 374

(6)Án lệ  R(Daly) v Secretary of State for the Home Department [2001] 2 AC 532

(7) Án lệ Jackson Stansfields v Butterworth

http://en.wikipedia.org/wiki/Legitimate_expectation#Fulfilment_of_the_legitimate_expectation (Lý giải khái niệm Legitimate_expectation)

-  The judge over your shoulder (Sách “Thẩm phán ngay bên bạn”)

-  Senior Courts Act 1981 (Luật Tòa án cao cấp)

 

 

 

Nguyễn Đức Hiếu, Cao Việt Hoàng

Nguồn: Trường cán bộ Tòa án


Tin - Bài khác
Thi hành án kéo dài: Vì sao?
Luật TTHC sửa đổi:Tòa tỉnh sẽ xử chủ tịch huyện.
Khởi kiện chủ tịch huyện, tòa nào xử?
Quy định mới về đăng ký khai sinh trong một số trường hợp đặc biệt
Bộ Tư pháp hướng dẫn thẩm quyền về công chứng, chứng thực
Vì sao cục Thuế TP.HCM liên tục thua kiện?
Quy định mới về quản lý người nước ngoài cư trú tại Việt Nam
Page 1 of 1First   Previous   [1]  Next   Last   
*

  Bài viết cùng lĩnh vực

 
Phạt vì ‘chê’ bộ trưởng: Chưa thấu lý đạt tình.
10 hành vi nghiêm cấm trong báo chí, vi phạm sẽ bị rút giấy phép.
UBND Phường có quyền ra quyết định cưởng chế phá dỡ nhà không phép?
Trường hợp nào công an phường được tạm giữ người?
Chúc mừng năm mới 2016

  Hỏi đáp cùng lĩnh vực

Giấy chứng minh nhân dân hết hạn, không được chứng thực bản sao, đúng hay sai ?
Đang làm thủ tục ly hôn có được thừa kế tài sản của chồng?
Có bị thu hồi sổ hộ khẩu ghép?
Có được ủy quyền công chứng di chúc?
Các trường hợp chưa giải quyết thay đổi nơi cư trú?
Việt kiều về nước đem bao nhiêu tiền phải khai báo hải quan?
Mức phạt hành chính về hành vi trộm cắp tài sản.
Xử phạt kinh doanh hàng giả như thế nào?
Bản chính giấy khai sinh mới, ghi địa danh mới?
Đổi số CMND, cấp đổi giấy phép lái xe thế nào?
Con có được mang họ mẹ?
Xử lý hành vi bạo lực gia đình như thế nào?
Phải có sự đồng ý của người mua dâm mới được công bố thông tin
Mức xử lý vi phạm khi xây nhà trên đất công?
Xử phạt lỗi không có gương chiếu hậu?
Xử phạt hành chính trong lĩnh vực điện lực
Xử phạt khi đi xe vào đường một chiều?
Xử phạt vi phạm hành chính khi không chuyển quyền sở hữu xe ôtô?
Xử phạt vi phạm hành chính khi không có giấy phép lái xe?
Xử phạt đi xe môtô không có gương chiếu hậu, không có bảo hiểm xe?
Xử phạt hành vi đi ngược chiều
Xử phạt hành chính và bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi gây ra
Xử phạt hành chính và bồi thường thiệt hại do người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi gây ra
Xử phạt tội trộm cắp tài sản trong trường hợp tái phạm
Xử phạt hành chính đối với hành vi xúc phạm danh dự và hủy hoại tài sản cá nhân
Xử phạt hành vi gây ảnh hưởng đến sự yên tĩnh chung
Xử phạt hành chính của công an thị trấn
Xử phạt khi không thông báo lưu trú
Xử phạt hành chính về hành vi câu móc trộm điện
Xử phạt vi phạm hành chính hành vi kinh doanh trong thời gian thông báo tạm ngừng kinh doanh

Tư vấn pháp luật miễn phí » Tư vấn luật doanh nghiệp » Tư vấn luật thuế » Tư vấn luật lao động » Tư vấn luật sở hữu trí tuệ » Tư vấn luật hôn nhân gia đình » Tư vấn luật hình sự » Tư vấn luật đầu tư » Tư vấn luật đất đai » Tư vấn luật hành chính » Thay đổi đăng ký kinh doanh » Chuyển đổi loại hình doanh nghiệp » Quản trị nội bộ doanh nghiệp » Chia, tách, sáp nhập, hợp nhất doanh nghiệp » Tạm dừng kinh doanh, giải thể, pháp sản doanh nghiệp » Cấp giấy chứng nhận đầu tư » Điều chỉnh giấy chứng nhận đầu tư » Thành lập chi nhánh, văn phòng đại diện » Lập dự án đầu tư » Cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, sở hữu nhà » Chuyển nhượng, mua bán nhà đất » Tranh chấp nhà đất » Giấy phép lao động (Work permit) » Hợp đồng lao động » Tranh chấp lao động » Đăng ký kết hôn » Kết hôn với người nước ngoài » Thủ tục ly hôn » Di chúc, di sản thừa kế » Thuế thu nhập » Thuế VAT » Thuế xuất nhập khẩu » Thuế tiệu thụ đặc biệt » Tổ chức hành nghề Luật sư tại Thành phố Hồ Chí Minh » Tổ chức hành nghề Luật sư nước ngoài tại Thành phố Hồ Chí Minh » Góc nhìn của Luật sư » Biểu mẫu trong lĩnh vực pháp luật » Video tư vấn pháp luật » Thắc mắc về luật nghĩa vụ quân sự? » Luật và các văn bản hướng dẫn thi hành » Văn bản pháp luật » Gửi yêu cầu tư vấn luật